Nhận nhà xong làm gì trước khi dọn đồ vào
Cầm chìa khoá trong tay là lúc dễ vội nhất. Đồ đạc đã chất trên xe, thợ điện hẹn chiều nay, người nhà hỏi bao giờ dọn — và cái vòng kiểm tra lẽ ra phải đi kỹ thì đi cho có lệ. Vài tuần sau mới phát hiện góc tường ngấm, ổ cắm phòng ngủ không có điện, hoặc cống thoát sàn nhà tắm chảy ngược. Lúc đó chủ đầu tư đã nhận lại biên bản có chữ ký của bạn rồi.
Bài này đi theo đúng thứ tự một buổi nhận nhà nên diễn ra: kiểm tra trước, để nhà thở, rồi mới dọn vào. Phần ngày giờ nhập trạch đặt ở cuối, không phải vì nó không quan trọng với nhiều người, mà vì nó không cứu được một căn nhà ẩm.
Đi một vòng nhận bàn giao — nhìn cái gì
Đi chậm, đi một mình hoặc đi cùng đúng một người biết việc. Mang theo ba thứ rẻ tiền: đèn pin điện thoại, một chai nước, và bút đánh dấu giấy.
Trần và chân tường. Soi đèn chếch dọc theo mặt tường thay vì chiếu thẳng — ánh sáng chếch làm lộ gợn sóng, vết vá và vùng sơn khác màu mà nhìn thẳng không thấy. Vết loang màu vàng nhạt ở chân tường hoặc góc trần là dấu ngấm, kể cả khi sờ thấy khô: nhà mới bàn giao thường đã được sơn phủ, chỗ loang là chỗ đã ngấm lại sau lớp sơn.
Cửa. Mở hết biên độ rồi thả tay. Cánh tự trôi về một phía nghĩa là khung lệch. Đóng lại xem khe hở bốn cạnh có đều không. Cửa nhà vệ sinh và cửa ban công là hai chỗ hay lệch nhất vì gần vùng ẩm.
Sàn. Đi chân trần một vòng. Gạch kêu bộp dưới chân là rỗng vữa, sớm muộn cũng nứt hoặc bong. Đánh dấu ngay chỗ đó.
Ban công và logia. Đổ chai nước xuống sàn, xem nước có chảy về phễu thu không hay đọng lại giữa sàn. Sàn ban công đọng nước là thứ sống chung với mình suốt mùa mưa.
Ba thứ phải thử thật, không nhìn bằng mắt
Mắt không kiểm được hệ thống. Ba thứ này phải cho chạy:
Điện. Cắm sạc điện thoại vào từng ổ, không bỏ ổ nào — kể cả ổ sau tủ lạnh và ổ ban công. Bật tắt từng công tắc, đối chiếu xem công tắc nào ăn đèn nào. Gạt aptomat tổng xuống rồi lên, xem có nhánh nào không lên lại. Nhà mới hay gặp cảnh một nhánh chưa đấu vào tủ điện, và chỉ lộ ra khi thử từng ổ.
Nước cấp. Mở đồng thời vòi lavabo, vòi sen và vòi bếp. Áp lực tụt hẳn khi mở cùng lúc là chuyện bình thường ở chung cư tầng cao, nhưng tụt tới mức sen không ra nước thì phải ghi vào biên bản. Sờ dưới gầm lavabo và gầm chậu rửa bát sau khi xả vài phút — rỉ nước ở khớp nối là lỗi hay gặp nhất và cũng dễ sửa nhất, miễn là phát hiện lúc còn bảo hành.
Thoát nước. Xả đầy bồn rửa rồi rút nút, bấm xả bồn cầu hai lần liên tiếp, dội một xô nước xuống phễu thu sàn nhà tắm. Nước rút chậm, nước dềnh lên, hoặc có mùi bốc ngược — cả ba đều là lỗi đường ống, và cả ba đều tệ hơn rất nhiều sau khi bạn đã kê tủ lên trên.
Ghi hết vào biên bản bàn giao trước khi ký. Ghi bằng chữ cụ thể: "ổ cắm tường phía đông phòng ngủ 2 không có điện" chứ không phải "điện chưa ổn". Chụp ảnh từng lỗi kèm một vật để so kích thước.
Để nhà thở vài ngày trước khi kê đồ
Đây là việc ít người làm và là việc đáng làm nhất. Nhà mới xây hoặc mới sửa còn giữ hơi ẩm trong tường, trong vữa, trong lớp sơn; đồ gỗ công nghiệp mới thì còn mùi keo. Kê đồ vào ngay là úp một lớp bít lên bề mặt còn đang thoát ẩm.
Cách làm đơn giản: mở hết cửa sổ và cửa ban công, bật quạt hướng ra ngoài chứ không hướng vào trong, để vậy vài ngày — càng nhiều ngày càng tốt, nhưng ba ngày đã khác hẳn. Nhà bí không có cửa đối lưu thì đặt quạt thổi từ phòng trong ra hành lang để tạo dòng.
Mùa nồm miền Bắc thì ngược lại: đóng cửa ban ngày, chỉ mở khi trời hanh, và dùng máy hút ẩm nếu có. Mở cửa giữa ngày nồm là mời hơi nước vào nhà.
Cách nghĩ phong thuỷ truyền thống gọi việc này là để khí lưu thông trước khi an cư, và ở đây thì lời cổ với kinh nghiệm thợ trùng nhau: chỗ không có dòng khí đi qua là chỗ ẩm, chỗ ẩm là chỗ mốc, chỗ mốc là chỗ người ở lâu thấy mệt. Không cần tin vào lý thuyết nào cũng thấy được kết quả.
Thứ tự dọn vào cho đỡ rối
Dọn nhà hỏng nhất là dọn lẫn lộn — đồ nặng vào sau đồ nhẹ, thùng nào cũng phải mở ra tìm. Thứ tự dễ chịu hơn:
Đầu tiên là đồ vệ sinh và dụng cụ lau dọn, vì việc đầu tiên trong nhà mới luôn là lau. Tiếp theo là đồ nội thất lớn: giường, tủ, bàn ăn — kê xong mới biết còn bao nhiêu chỗ trống thật. Sau đó là bếp, vì có bếp là ở được. Cuối cùng mới tới thùng đồ lặt vặt, và phần này nên mở từ từ chứ đừng mở hết một lúc.
Một mẹo nhỏ đáng giá: đánh số thùng và ghi phòng đích lên hai mặt thùng, không phải một mặt. Thùng xếp chồng thì mặt duy nhất có chữ luôn là mặt quay vào tường.
Giường nên là món kê đầu tiên và kê cho xong hẳn. Đêm đầu tiên ngủ trên đệm đặt dưới sàn giữa đống thùng là đêm mà cả nhà đều nhớ, theo nghĩa không vui.
Chuyện ngày giờ nhập trạch — nói cho sòng phẳng
Rất nhiều gia đình chọn ngày giờ để dọn vào, và đó là quyền của mỗi nhà. Chỉ cần biết mấy điều này để khỏi bị dắt đi:
Các trường phái không thống nhất với nhau. Cùng một ngày, thầy theo lịch này nói đẹp, thầy theo lịch khác nói xấu — vì hệ quy chiếu khác nhau chứ không phải một trong hai người dối. Xin ngày ở ba chỗ sẽ ra ba câu trả lời, và đó là chuyện bình thường của lĩnh vực này.
Ngày đổi lúc mấy giờ cũng có tranh cãi. Có phái tính ngày mới bắt đầu từ 23h (đầu giờ Tý), có phái tính từ 0h. Ai nhận giờ sát ranh giới đó thì hỏi rõ thầy mình đang dùng cách nào, đừng để hai bên nói hai kiểu rồi tự rối.
Nghi thức đơn giản là đủ. Phổ biến nhất là gia chủ vào trước, mang theo một thứ tượng trưng cho sinh hoạt — thường là chiếu, gạo, nước, hoặc bếp — rồi mở cửa, bật đèn, nấu ấm nước đầu tiên. Ai muốn làm mâm cúng thì làm theo lệ nhà mình. Không có bản chuẩn duy nhất, mỗi vùng mỗi khác.
Còn thứ cần cảnh giác: người nào nói rằng không làm đúng bài của họ thì nhà gặp hoạ, rồi kèm theo một danh sách đồ phải mua. Câu doạ đó là công cụ bán hàng, không phải nội dung của bất kỳ sách vở nào. Nghi lễ trong dân gian vốn là chuyện đánh dấu một khởi đầu, không phải chuyện mua bảo hiểm.
Bếp và nước: vì sao dân gian coi trọng hai thứ này
Gần như mọi lệ nhập trạch đều có hai chi tiết: nổi lửa và mở nước. Lý do thực tế rất dễ hiểu — đó chính là hai hệ thống mà nếu hỏng thì không ở được, và là hai thứ dễ bỏ sót nhất trong buổi bàn giao. Bật bếp lần đầu là lúc phát hiện chưa có gas, van chưa mở, hoặc bếp từ không nhận nồi. Mở nước lần đầu là lúc phát hiện rò rỉ.
Nói cách khác, lệ cũ ở đây trùng với một danh sách kiểm tra hợp lý. Làm thì có lợi, dù tin hay không tin phần biểu tượng.
Đừng mua sắm vật phẩm trong tuần đầu
Tuần đầu ở nhà mới là lúc dễ chi tiền nhất và cũng là lúc biết ít nhất về chính căn nhà của mình. Chưa sống qua một trận mưa nên chưa biết chỗ nào hắt; chưa qua một buổi chiều nắng nên chưa biết phòng nào nóng; chưa nấu vài bữa nên chưa biết bếp thiếu gì.
Việc bài trí — kể cả bài trí theo phong thuỷ — làm sau một tháng ở thật sẽ đúng hơn hẳn làm trong tuần đầu. Cái gì thực sự cần thì sau một tháng vẫn cần; cái gì mua vì cảm xúc lúc mới dọn vào thì sau một tháng thường đã nằm trong tủ.
Tóm lại
Nhận nhà tốt là nhận nhà chậm. Kiểm kỹ trước khi ký, cho nhà thở vài ngày, dọn vào theo thứ tự, và để chuyện bài trí lại sau khi đã sống thử. Ngày giờ, nghi lễ, vật phẩm — làm theo lệ nhà mình, làm vừa phải, và đừng để ai dùng nỗi sợ để bán hàng cho mình ngay trong tuần vui nhất của căn nhà.