Xem một căn nhà đã có người ở: kiểm gì và hỏi gì
Nhà đã có người ở khác nhà mới ở một điểm căn bản: nó đã đi qua vài mùa mưa nắng, và dấu vết của chuyện đó nằm ở đâu đó. Người bán không nhất thiết giấu gì — nhiều khi chính họ cũng quen tới mức không để ý. Bài này bày cách nhìn.
Đi xem mấy lần, vào mấy giờ khác nhau
Một lượt xem vào buổi sáng đẹp trời cho bạn rất ít thông tin. Nếu định mua, cố đi ít nhất hai lần:
Một lượt giữa trưa hoặc đầu giờ chiều — xem nắng chiếu vào mặt nào, phòng nào nóng, và nhà có tối chỗ nào không.
Một lượt vào giờ cao điểm hoặc buổi tối — xem tiếng ồn, xe cộ, chỗ đỗ, và cảm giác đi bộ về nhà lúc tối.
Và nếu có thể, một lượt sau một trận mưa lớn. Không phép kiểm nào thay được việc này với chuyện thoát nước và thấm dột.
Dấu vết nước: nhóm quan trọng nhất
Đây là thứ đắt nhất để sửa và cũng dễ bỏ sót nhất.
Trần ngay dưới khu vệ sinh tầng trên — chỗ này là nơi thấm phổ biến nhất. Nhìn kỹ vệt ố, chỗ sơn phồng nhẹ, hoặc một mảng sơn mới hơn phần còn lại.
Chân tường — thấm từ nền lên để lại vệt ngang chạy dọc chân tường, sơn bong thành mảng, hoặc gạch ốp chân tường bị ộp khi gõ.
Góc tường giáp nhà bên và mặt tường hướng mưa tạt.
Trần sát mái và quanh cổ ống thoát nếu là nhà trên cùng.
Gầm bồn rửa, quanh bồn cầu, chân máy giặt — nhìn có gỉ, có vệt ố, có mùi không.
Mẹo thực tế: một mảng sơn mới giữa bức tường cũ luôn đáng hỏi. Có thể là sửa chỗ hỏng thật và đã xử xong — nhưng nên hỏi là sửa gì, khi nào, và ai làm.
Mùi nói nhiều hơn mắt
Vào nhà, đứng yên vài giây và ngửi trước khi nhìn. Mùi ẩm mốc xuất hiện trước khi vết mốc lộ ra.
Nếu ngửi thấy mùi nước thơm hoặc nến thơm rất rõ, đó có thể chỉ là chủ nhà muốn nhà dễ chịu — nhưng cũng đáng mở cửa sổ, đợi vài phút rồi ngửi lại.
Mấy mùi đáng chú ý: ẩm mốc, mùi cống ở khu vệ sinh ít dùng, và bất cứ mùi khét nào quanh khu vực ổ điện.
Ngoài ra, mở tủ âm tường và mở cửa phòng ít dùng ra ngửi — đó là chỗ mùi tích lại nhiều nhất.
Điện và nước: thử thật, đừng chỉ nhìn
Xin phép chủ nhà rồi thử, phần lớn người bán đàng hoàng không ngại:
- Bật thử từng công tắc và mở vài ổ cắm bằng thiết bị nhỏ nếu mang theo.
- Mở vòi ở tầng cao nhất để xem áp lực nước; mở đồng thời hai vòi xem có yếu hẳn không.
- Xả bồn cầu và nghe xem nước vào lại nhanh hay chậm.
- Nhìn tủ điện — có gọn không, có nhãn không, có dây đấu tạm bợ không. Tủ điện lộn xộn thường đi kèm hệ điện chắp vá.
- Kiểm số ổ cắm ở nơi bạn sẽ dùng nhiều. Thiếu ổ nghĩa là sẽ phải đi lại dây.
Kết cấu và mấy dấu hiệu nên dừng lại
Có mấy thứ mà nếu thấy thì đừng tự kết luận, hãy nhờ người có chuyên môn xây dựng xem trước khi quyết:
Nứt lớn hoặc nứt chéo trên tường chịu lực; sàn võng hoặc rung khi đi; cầu thang lung lay; ban công và lan can lỏng; cửa hoặc cửa sổ đột nhiên kẹt cứng, vì đó có thể là dấu hiệu khung nhà xê dịch; và cốt thép lộ ra có gỉ.
Với nhà đã cơi nới hoặc sửa nhiều, hỏi thêm: phần nào là xây thêm, làm năm nào, có bản vẽ không, có xin phép không. Phần thủ tục pháp lý liên quan thì hỏi công chứng viên hoặc người có chuyên môn — quy định thay đổi theo thời gian, đừng suy từ lời kể.
Hỏi hàng xóm — bước ít ai làm mà lợi nhất
Hàng xóm biết những thứ không có trong bất cứ tài liệu nào. Vài câu hỏi thẳng và lịch sự:
Khu này có hay ngập không, lần gần nhất là khi nào? — câu quan trọng nhất trong cả danh sách.
Nước có hay yếu không, vào giờ nào?
Mất điện có thường không?
Ở đây có ồn vào lúc nào không?
Quanh đây sắp có công trình gì không?
Và một câu mở: anh chị ở đây lâu chưa, thấy khu này thế nào? — người ta thường kể thêm những thứ bạn không nghĩ ra để hỏi.
Hỏi người bán những gì
Hỏi bằng câu cụ thể, và để ý cách họ trả lời hơn là nội dung:
- Nhà xây năm nào, sửa lớn lần gần nhất khi nào, sửa những gì.
- Có từng thấm dột chỗ nào không, đã xử thế nào.
- Khu này đã ngập bao giờ chưa.
- Vì sao bán.
- Rao bao lâu rồi.
Người bán đàng hoàng trả lời thẳng, kể cả khi câu trả lời không đẹp — vì họ biết bạn sẽ tự phát hiện. Câu trả lời vòng vo ở mấy chỗ này là thông tin cần ghi nhận.
Mang theo gì
Không cần nhiều: đèn pin để soi gầm, góc tối, tủ âm; thước dây; điện thoại để chụp ảnh từng phòng; và một viên bi hoặc quả bóng nhỏ để thả xuống sàn xem có dốc bất thường không.
Chụp ảnh kỹ giúp bạn so lại sau khi về, và nếu xem nhiều căn thì nó tránh được chuyện nhớ lẫn giữa các nhà.
Phần hướng và phong thuỷ đặt ở đâu
Nếu bạn coi trọng, cứ xem — chỉ nên đặt nó sau pháp lý, kết cấu, ngập, và chi phí. Lý do thực tế: mấy thứ kia hoặc không sửa được hoặc sửa rất tốn, còn phần bày biện thì bạn đổi được sau khi dọn vào.
Và nếu có ai nêu một đặc điểm phong thuỷ để ép giá xuống hoặc đẩy giá lên, hãy đưa về con số: điều đó ảnh hưởng tới giá bao nhiêu theo anh chị? Câu hỏi đó làm cuộc trao đổi rõ ràng rất nhanh.
Tóm lại
Đi xem ít nhất hai lần vào hai thời điểm, và thêm một lượt sau mưa lớn nếu được. Ngửi trước khi nhìn. Soi kỹ trần dưới khu vệ sinh, chân tường, góc giáp nhà bên.
Thử điện nước thật chứ đừng chỉ nhìn. Một mảng sơn mới giữa bức tường cũ luôn đáng hỏi. Hỏi hàng xóm chuyện ngập — đó là câu quan trọng nhất. Và mấy dấu hiệu kết cấu thì nhờ người có chuyên môn trước khi quyết.